2026 Assembly Election: ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ: ୨୦୨୬ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ବଦଳାଇଛି ରାଜନୈତିକ ଗତିପଥ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୨୦୨୬ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭାରତର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଧାରା ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛନ୍ତି। ଭୋଟରମାନେ ଜାତୀୟ ଦଳ, ବିଶେଷକରି ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ଆଡ଼କୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ୧୫ ବର୍ଷର ଶାସନର ଅନ୍ତ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁରେ ଡିଏମକେର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପରାଜୟ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ। ତାମିଲନାଡୁର ତାମିଲନାଡୁ ଭେଟ୍ରି କାଝାଗମ ନାମକ ନୂତନ ଦଳ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଦମଦାର୍ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବେଳେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ପାରମ୍ପରିକ ଆଞ୍ଚଳିକ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ଦୁର୍ବଳ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ତାମିଲ ପରିଚୟ ଏବଂ ଗର୍ବ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିବା ଡିଏମକେକୁ ଶାସନ ବିରୋଧୀ ଲହର ଏକ ଶକ୍ତ ଧକ୍କା ଦେଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏମକେ ଷ୍ଟାଲିନ ମଧ୍ୟ ପରାଜୟ ବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ କେବଳ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାବନା ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ପାଇଁ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ରହିଛି।
କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଏବେ କେରଳରେ ସୀମିତ
ଆମ୍ ଆଦ୍ମୀ ପାର୍ଟି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହାର ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ଯଦିଓ ଏହା ଏବେ ବି ଏକ ଜାତୀୟ ଦଳ ଭାବରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରେ କ୍ଷମତାରେ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଦଳ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଶକ୍ତି ହରାଇଛି। କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଏବେ କେରଳରେ ସୀମିତ ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନରେ ଏହା ଗୋଟିଏ ଆସନ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ୨୦୨୪ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ପରାଜୟ ଏବଂ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଶାସନର ଅନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧାରା ଆପଣେଇଛି। ଆମ୍ ଆଦ୍ମୀ ପାର୍ଟି ପରି ବିଏସପି ମଧ୍ୟ ନିଜର ସ୍ଥିତି ହରାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ଜାତୀୟ ଦଳ ବିଏସପି ୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ନିଜର ଗଡ଼ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ବିଏସପିର ଭୋଟ ଅଂଶ ୨୦୧୯ରେ ୧୯.୪% ଥିବାବେଳେ ୨୦୨୪ରେ ଏହା ୯.୩୯%କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ୨୦୨୪ରେ ସମସ୍ତ ୧୦ ଆସନ ହରାଇ ଶୂନରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଦଳର ସାମାନ୍ୟ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି। ଦଳର ଭୋଟ ଅଂଶ ୨୦୧୯ରେ ୨.୩୮%ରୁ ୨୦୨୪ରେ ୩.୨୮%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିବା ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକରେ କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚା, ଯାହା ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୪ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଥିଲା। ଇଣ୍ଡିଆ ମେଣ୍ଟର ଛତ୍ରଛାୟା ତଳେ, ଦଳ ୩୪ ଆସନ ଜିତିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମେଣ୍ଟକୁ ୮୧ରୁ ୫୬ ଆସନ ମିଳିଥିଲା। ସେହିପରି, ନ୍ୟାସନାଲ କନଫରେନ୍ସ ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବଜାୟ ରଖିଛି। ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଦଳ ଏକା ମୋଟ ୯୦ ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ୪୨ ଜିତିଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଦଳ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।
ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ୧୯୮୯ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ବୃଦ୍ଧିର ଯୁଗ ଏବେ ତଳମୁହାଁ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତି ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଗଠିତ ଏନଡିଏ ଏବଂ ୟୁପିଏ ଭଳି ବହୁଦଳୀୟ ମେଣ୍ଟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ବିହାର ଭଳି ରାଜ୍ୟର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ମେଣ୍ଟ ସରକାର ଚଳାଉଥିଲେ, ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ପରେ, ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନ ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିଲା। ୨୦୧୪ ମସିହାରୁ, ଏହି ଅଧିକାର ବିଜେପି ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଉଛି। ବିଜେପି ନିଜର ମୂଳଦୁଆକୁ ଏତେ ମଜବୁତ କରିଛି ଯେ ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳର ମୂଳଦୁଆ ଦୋହଲି ଯାଇଛି। ପଶ୍ଚିମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉତ୍ତର ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ବିଜେପି ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଛି। ଫଳରେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଜନତା ଦଳ, ବହୁଜନ ସମାଜ ପାର୍ଟି, ଶିବସେନା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ଭଳି ଦଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିହାରରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଖୋଜୁଥିବା ବିଜେପି ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି। ୧୫ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୬ ରେ, ସମ୍ରାଟ ଚୌଧୁରୀ ବିହାରରେ ବିଜେପିର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଭାରତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତିର ପରାଜୟ ଏହାର ଉଦାହରଣ
ବିରୋଧୀ ଦଳ ସଂଘୀୟ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାରକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଭୋଟରମାନେ ଜାତୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଥିବା ପରି ମନେହେଉଛି। କଂଗ୍ରେସ ୨୦୨୪ ରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଜେପିର ଏକ ଦୃଢ଼ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିପାରିନାହିଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଗଡ଼ ହୋଇ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଭାରତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତିର ପରାଜୟ ଏହାର ସଦ୍ୟତମ ଉଦାହରଣ। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ୨୦୨୬ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସୂଚାଇ ଦେଉଛି ଯେ, ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏକ ନୂତନ ଯୁଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଜାତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରେ ଲାଗିଛି।
ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ
