Iran: ‘ଇଣ୍ଡିଆ ଆଉଟ୍’ରୁ ଭାରତର ସହାୟତା ମାଗିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ମନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କିଛି ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ‘ଇଣ୍ଡିଆ ଆଉଟ୍’ ଅଭିଯାନ ଦେଖିବା ସହ ଏକାଧିକ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଶତ୍ରୁତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ତଥାପି ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ହେତୁ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆର ବଦଳିଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଇନ୍ଧନ ଦେଇଛି। ସେହି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ବାଂଲାଦେଶ, ମାଳଦ୍ୱୀପ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ବର୍ତ୍ତମାନ ଜରୁରୀ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଭାରତ ଆଡକୁ ମୁହାଁଇଛନ୍ତି, କାରଣ ଶକ୍ତି ଅଭାବ ସାଧାରଣ ଜୀବନକୁ ପଙ୍ଗୁ କରିବାରେ ଲାଗିଛି। ତେବେ ଭାରତ ତିକ୍ତତାକୁ ଦୂରେଇ ସାହାଯ୍ୟର ହାତ ବଢାଇ ଏହାର ‘ପଡୋଶୀ ପ୍ରଥମ’ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ଦୃଢ କରିଥିବା ପରି ମନେହୁଏ। କଠୋର ସତ୍ୟ ହେଉଛି, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏସିଆକୁ ଆସିଥାଏ। ପାକିସ୍ତାନ, ବାଂଲାଦେଶ, ଭାରତ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ପରି ଶକ୍ତି ଆମଦାନି କରୁଥିବା ଦେଶଗୁଡିକ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ତେବେ ଇରାନ ‘ମିତ୍ର’ ଭାରତର ତୈଳ ଓ ଏଲ୍‌ପିଜି (ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍) ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ହର୍ମୁଜ ପାରି କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ସଙ୍କଟ ସତ୍ତ୍ବେ ଭାରତ ବାଂଲାଦେଶ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ହଜାର ହଜାର ଟନ୍ ଇନ୍ଧନ ପଠାଇ ସାରିଛି ଏବଂ ମାଳଦ୍ୱୀପର ଅନୁରୋଧ ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ମଧ୍ୟ ଭୁଟାନ ଓ ନେପାଳକୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ବିତରଣ ଜାରି ରଖିଛି।

ଗତ ସପ୍ତାହରେ ସାପ୍ତାହିକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ତିନି ଦେଶ ଭାରତରୁ ସାହାଯ୍ୟ ଲୋଡିଥିବା ବିଷୟରେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୈସ୍ୱାଲ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ଘରୋଇ ଉପଲବ୍ଧତା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ତରକୁ ଆକଳନ କରିବା ପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ମାସର ଇନ୍ଧନ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବାରୁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିନ୍ତିତ ନାହିଁ। ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ହେତୁ ସଙ୍କଟ ବୋଧହୁଏ ବାଂଲାଦେଶରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏହାର ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଓ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ଗ୍ୟାସ୍ ଆମଦାନି କରେ। ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ ପାଇବାରୁ ବାଂଲାଦେଶ ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଭ୍ରାଟ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି। ଡିଜେଲ ଅଭାବ ହେତୁ ଏହାର ଅର୍ଥନୀତିର ଜୀବନରେଖା ଏହାର ବୟନ ଓ ପୋଷାକ ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ଅଛି। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ବନ୍ଦ ରହିଥିଲା। ଏହାର ପାଞ୍ଚଟି ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ସାର କାରଖାନା ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟିର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ତାରିକ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭାରତକୁ ହାତ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।

୨୦୧୭ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଥିବା ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ବନ୍ଧୁତା ପାଇପଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଡିଜେଲ ବିତରଣକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା। ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଆସାମର ନୁମାଲିଗଡ ବିଶୋଧନାଗାରରୁ ପଠାଯାଉଛି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ ତାରିଖରେ ଭାରତ ୫,୦୦୦ ଟନ୍ ଡିଜେଲ ପଠାଇଥିଲା, ଯାହା ୧୫ ବର୍ଷର ଚୁକ୍ତିନାମାର ଏକ ଅଂଶ। ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ଅତିରିକ୍ତ ୧୦,୦୦୦ ଟନ୍ ପଠାଯିବ। ୭ ହଜାର ଟନ୍ ଡିଜେଲର ଏକ ନୂତନ କନସାଇନମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଉଛି | ଏହି ବିକାଶ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ତାରିକ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ନୂତନ ସରକାର ଭାରତ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪ରେ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତିକାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ମହମ୍ମଦ ୟୁନୁସଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଥିଲା। ଭାରତବିରୋଧୀ ଭାବନା ଓ ‘ବୟକଟ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଭଳି ଅଭିଯାନ ଭିତରେ ବାଂଲାଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ହାତ ମିଳାଇଥିଲା। ତେବେ ଭାରତ ସହ ବିଏନ୍‌ପି ସରକାରଙ୍କ ଯୋଗାଯୋଗ ପୁରୁଣା ସମ୍ପର୍କକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛି। ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ବାଂଲାଦେଶ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଖଲିଲୁର ରହମାନଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିବ।

ସେହିପରି ମାଳଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି, ଯାହା ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତର କଠୋର ସମାଲୋଚକ ଥିଲା। ‘ଇଣ୍ଡିଆ ଆଉଟ୍’ ଅଭିଯାନ ପରେ ନିର୍ବାଚିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମହମ୍ମଦ ମୁଇଜୁ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବା ଏବଂ ଚୀନ୍ ଆଡକୁ ଢଳିବା ପରେ ୨୦୨୪ରେ ସମ୍ପର୍କ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରକୁ ଖସିଯାଇଥିଲା। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଦ୍ୱୀପରାଷ୍ଟ୍ରର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ସହିତ ମାଳଦ୍ୱୀପ ଭାରତ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ତା’ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଶାନ୍ତି ହେତୁ ବିମାନ ବ୍ୟାଘାତ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ-ଚାଳିତ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ପୁଣି ମାଳଦ୍ୱୀପ ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନି ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ ଓ ଏଲ୍‌ପିଜିର ଅଭାବ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ ପକ୍ଷାଘାତଗ୍ରସ୍ତ କରିଦେଇଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ବିମାନ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ମାଲେର ଅନୁରୋଧକୁ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛି।

ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ପାଇଁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏହାର ୨୦୨୨ ଅର୍ଥନୈତିକ ପତନର ସ୍ମୃତିକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛି। ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଦେଶ ଚୀନ୍ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ କଲମ୍ବୋ ବେଳେବେଳେ ଚୀନ୍ ଗୁପ୍ତଚର ଜାହାଜକୁ ଏହାର ବନ୍ଦରରେ ଡକ୍ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲା। ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଥରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଛି। ଦେଶ ଏହାର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତାର ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନି କରେ, ଯାହାର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଆସେ। ଏହାର ମଧ୍ୟ ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ନାହିଁ, ଯାହା ଇନ୍ଧନର ମୂଲ୍ୟ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି। ଏହି ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅନୁରା କୁମାର ଦିସାନାୟକେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରିଥିଲେ। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୮ ତାରିଖରେ ଭାରତ ୨୦,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଡିଜେଲ୍ ଓ ୧୮,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ପଠାଇଥିଲା। ଭାରତର ତ୍ୱରିତ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ଦିସାନାୟକେ କୃତଜ୍ଞତା ଜ୍ଞାପନ କରି ଟୁଇଟ୍ କରିଥିଲେ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ବର୍ତ୍ତମାନ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତ ଆଗରେ ହାତ ପାତିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି। ଭାରତ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଛି।

ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ