Delhi Highcourt: ଅବିବାହିତ ମୃତ ପୁଅର ବଂଶରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସଂଚିତ ଶୁକ୍ରାଣୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ କି?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ୨୦୨୪ ଆଦେଶକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ମୃତ, ଅବିବାହିତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ଶୁକ୍ରକୁ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଏକ ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ମାମଲା ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରଜନନ, ସମ୍ମତି ଓ କ୍ରାୟୋପ୍ରିଜର୍ଭଡ୍ ଗାମେଟ (ଯୁଗ୍ମକ)କୁ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରିବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ଏକ ଜଟିଳ ଆଇନଗତ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।

୨୦୨୪ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କ’ଣ କହିଥିଲେ?

ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୪ରେ, ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟର ଏକକ ବିଚାରପତି ରାୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ଶୁକ୍ରାଣୁ କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡା ମାଲିକଙ୍କ ସମ୍ମତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଥାଏ, ତେବେ ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରଜନନ ଉପରେ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ। ଏହି ଆଧାରରେ କୋର୍ଟ ସାର୍ ଗଙ୍ଗାରାମ ହସ୍ପିଟାଲକୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ଶୁକ୍ର ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପୁରୁଷ ଜଣକ ଅବିବାହିତ ଥିଲେ ଏବଂ କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଏହି ମାମଲାକୁ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଜଟିଳ କରିଦେଇଛି କିନ୍ତୁ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ନୁହେଁ।
ସରକାର କାହିଁକି ଏହି ରାୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛନ୍ତି?

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଯୁକ୍ତି କରିଛି ଯେ, ଏହି ନିୟମ ବିଦ୍ୟମାନ ବୈଧାନିକ ଢାଞ୍ଚାଠାରୁ ଅଲଗା। କେନ୍ଦ୍ର ଦୁଇଟି ମୂଳ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି: ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗର୍ଭଧାରଣରୁ ଜନ୍ମିତ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୋର୍ଟ ଏକ ନୂତନ ଶ୍ରେଣୀର ହିତାଧିକାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ କି, ଯେପରି କି ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଓ ଜେଜେମା? ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ଶୁକ୍ରାଣୁ କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡାକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରିବ ଯାହାକୁ ଲିଖିତ ସମ୍ମତି ବିନା ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇ ପାରିବ? ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଯୁକ୍ତି ବାଢିଛି ଯେ, ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରଜନନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ପକ୍ଷ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଏ ନାହିଁ।

ଆଇନଗତ ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସମ୍ମତି
ସରକାରଙ୍କ ଆବେଦନରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଲିଖିତ ସମ୍ମତିର ଅନୁପସ୍ଥିତି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ, ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସଂରକ୍ଷିତ ଶୁକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ କୌଣସି ଲିଖିତ ସମ୍ମତି ଛାଡି ନାହାନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏକକ ବିଚାରପତି ବିଦେଶୀ କୋର୍ଟର ରାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲିଖିତ ସମ୍ମତି ଥିଲା, ଏହି ମାମଲାରେ ତାହା ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲା।

ଏଆର୍‌ଟି ଓ ସରୋଗେସି ଉପରେ ଭାରତୀୟ ନିୟମ କ’ଣ କହୁଛି?
ସରକାର ସହାୟକ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (ଏଆର୍‌ଟି) ଅଧିନିୟମ ଓ ସରୋଗେସି ନିୟାମକ ଆଇନର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଯୁକ୍ତି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଆଇନ ଅଧୀନରେ କେବଳ କମିସନିଂ ଦମ୍ପତି କିମ୍ବା କମିସନିଂ ମହିଳାମାନେ ସହାୟକ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି। ଜଣେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପିତାମାତା ବୈଧାନିକ ସଂଜ୍ଞା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହନ୍ତି। ଯୋଗ୍ୟତା କଠୋର ବୟସ ସୀମା ଓ ସମ୍ମତି ଆବଶ୍ୟକତା ଅଧୀନରେ ଅଛି।

ପିତାମାତା ଓ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କେନ୍ଦ୍ର ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ, ଜେଜେବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ମରଣୋତ୍ତର ପ୍ରଜନନ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଶିଶୁର ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ଆଇନଗତ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ପିତାମାତା ରହିବ ନାହିଁ। ଏହା ଶିଶୁର ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ଓ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଆବେଦନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ପୂର୍ବ ରାୟ ବୈଧାନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅପେକ୍ଷା ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଥିଲା।

ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିଲେ ହାଇକୋର୍ଟ
ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ଡିକେ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ଜଷ୍ଟିସ୍ ତେଜସ୍ କାରିଆଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ଡିଭିଜନ୍ ବେଞ୍ଚ ଆବେଦନ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ବିଷୟରେ ବୁଝାଇବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି। ସରକାରଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣର ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପରେ ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରାଯିବ କି ନାହିଁ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ ବୋଲି କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି। ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷିତ ଶୁକ୍ର ହସ୍ତାନ୍ତର କରି ନାହିଁ।

ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ