Kailash Mansarovar Yatra: କୈଳାସ ଯାତ୍ରା ବନ୍ଦ କରିଥିଲା ଚୀନ୍, ପୁଣି କେମିତି ଖୋଲିଲା ପବିତ୍ର ପଥ?

କୈଳାସ ମାନସରୋବର କେବଳ ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ନୁହେଁ, ଏହା କୋଟି କୋଟି ହିନ୍ଦୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ। ତିବ୍ଦତରେ ଅବସ୍ଥିତ ୨୨ ହଜାର ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏହାର ପାଦଦେଶରେ ରହିଛି ପବିତ୍ର ମାନସରୋବର ହ୍ରଦ, ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ୧୯୫୦-୫୧ ମସିହାରେ ଚୀନ୍ ତିବ୍ଦତ ଦଖଲ କରିବା ପରେ ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଗଲା। ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତୀୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ କୈଳାସର ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା। ୧୯୬୨ର ଭାରତ-ଚୀନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ତ ଏହି ଯାତ୍ରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଫଳରେ ହଜାର ହଜାର ଶିବଭକ୍ତ ନିରାଶ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।

ଏହାର ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ ତତ୍କାଳୀନ ସାଂସଦ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀ। ଚୀନ୍ ଭାଷା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭଲ ଦକ୍ଷତା ଥିଲା ଏବଂ ଚୀନ୍ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ୧୯୭୮ରେ ସେ ବେଜିଂ ଯାଇ ଚୀନ୍‌ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ଦେଙ୍ଗ ସିଆଓପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ କୈଳାସ ଯାତ୍ରା ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରୟାସ ଚାଲିଥିଲା। ଶେଷରେ ୧୯୮୧ରେ ଚୀନ୍ ସରକାର କୈଳାସ ମାନସରୋବର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲା।

କୁହାଯାଏ, ଦେଙ୍ଗ ସିଆଓପିଙ୍ଗ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଥିଲେ “ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁ, ତାହା ମାଗିପାର।” ଆଉ ସ୍ୱାମୀ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ନୁହେଁ, ବରଂ କୈଳାସ ମାନସରୋବରର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୧ ଜୁଲାଇରେ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୬୦ ଜଣିଆ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଦଳ କୈଳାସ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ପୁଣିଥରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲିଥିଲା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାର।   ଆଜି ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଲିପୁଲେଖ ଓ ନାଥୁଲା ପାସ୍ ଦେଇ କୈଳାସ ମାନସରୋବର ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପଛରେ ଥିବା ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏକ ଐତିହାସିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଛି।