Rath Jatra: ‘ଭକ୍ତ ରଖେ ଚକାଆଖିକୁ, ଚକାଆଖି ରଖେ ଭକ୍ତକୁ’

ପୁରୀ:  ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ‘କାଳିଆ ଠାକୁର’ ବୋଲି ଡାକିଥାଉ। ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଉକ୍ତି ଅଛି – “ଭକ୍ତ ରଖେ ଚକାଆଖିକୁ, ଚକାଆଖି ରଖେ ଭକ୍ତକୁ”। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ କେବଳ ଏକ କାଷ୍ଠ ମୂର୍ତ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ସେ ହେଉଛନ୍ତି “ଭାବର ଠାକୁର”। ସେ ଭକ୍ତର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଏମିତି ବନ୍ଧା ଯେ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ସେ ସବୁକିଛି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥାନ୍ତି।

କାଳିଆ ଠାକୁର କୌଣସି ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଭେଦଭାବ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ କେବଳ ଭକ୍ତର ନିର୍ମଳ ହୃଦୟକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଇତିହାସରେ ଏହାର ଅନେକ ପ୍ରମାଣ ରହିଛି। ଭକ୍ତ ସାଲବେଗଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ରଥ ଅଟକାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଦାସିଆ ବାଉରୀ ହାତରୁ ନଡ଼ିଆ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପରିବାରର କ୍ଷୁଧା ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ରୁପା ଥାଳିରେ ଅନ୍ନ ଧରି ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏପରିକି ମା’ କର୍ମାବାଈଙ୍କ ହାତରୁ ଅଇଁଠା ଖେଚୁଡ଼ି ଖାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପଛେଇ ନଥିଲେ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରାରେ ସେ ରତ୍ନବେଦୀ ଛାଡ଼ି ବଡ଼ଦାଣ୍ଡକୁ କେବଳ ସେଇଥିପାଇଁ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ। ସେ ସାରା ଜଗତର ନାଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭକ୍ତର ସେବକ ସାଜିଥାନ୍ତି। କାଳିଆ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଧନ ବା ଜ୍ଞାନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କେବଳ ସାମାନ୍ୟ ଭାବ ଓ ଲୋତକଭରା ଆଖି ହିଁ ଯଥେଷ୍ଟ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ସତରେ “ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧା କାଳିଆ ଠାକୁର”।

ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ