Experts Warn: ଜଳ ବଣ୍ଟନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି: ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଚେତାବନୀ
ଇସଲାମାବାଦ: ଗତ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ପାଣିକୁ ନେଇ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗି ରହିଛି, ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ସହିତ ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ।
ଜଳ ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଗତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲରେ ପହଲଗାମ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଭାରତ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ନଦୀ ଜଳକୁ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଥିଲା। ସେବେଠାରୁ, ପାକିସ୍ତାନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଧମକ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି। ଭାରତ ଜଳକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରୁଥିବାର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ସମସ୍ୟା ରହିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଜଳ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହୋଇପଡିଛି ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ବୟାନବାଜି ଚେନାବ ନଦୀରେ ଦୁଇଟି ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଆସିଛି। ୨,୩୫୨ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ଯାହା ଚେନାବ ଜଳକୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ବ୍ୟାସ ବେସିନକୁ ପଠାଯିବ। ଦ୍ବିତୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପଟି ହେଉଛି ଜମ୍ମୁର ସଲାଲ ଡ୍ୟାମରେ ୨୬୮ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ସେଡିମେଣ୍ଟ ବାଇପାସ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ। ପାକିସ୍ତାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ, ଭାରତର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ରଦ୍ଦ କରିବା କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ବିବାଦ ହୋଇ ଆଉ ରହିନାହିଁ। ଏହା ଅଧିକ ଗୁରୁତର ହେବାରେ ଲାଗିଛି ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞ ମତପୋଷଣ କରିଛନ୍ତି।
ଏସିଆ ଟାଇମ୍ସରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜନ୍ନତୁଲ ନୟିମ ପିୟାଲ ଦେଇଥିବା ତାଙ୍କର ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାର ପରିଣାମ କେବଳ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ରହି ନାହିଁ। ଏହା ବାଂଲାଦେଶର ନିମ୍ନଭାଗ, ଉପରଭାଗ ନେପାଳ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୀମାପାର ଜଳ ଆଲୋଚନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅନେକ ଦେଶରେ ବିବାଦ ଯୋଗୁ ଉପରଭାଗ ଦେଶ ପକ୍ଷରୁ ଜଳ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବାର ଆଶଙ୍କ ଏବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଭାରତ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପରଠାରୁ ସ୍ଥାୟୀ ସିନ୍ଧୁ କମିସନ (ପିଇଆର୍ସି) ବାତିଲ ହୋଇଯାଇଛି। ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନକୁ ନ ଜଣାଇ ସଲାଲ ଏବଂ ବାଗଲିହାର ଡ୍ୟାମରେ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଫ୍ଲସିଂ କରିଥିଲା। ଗତ ବର୍ଷ ମେ’ ମାସରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ ଚାରି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜଳକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଜାରି ରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୩୦ ଦିନର ନଦୀ ପ୍ରବାହ ସହିତ ସମାନ। ଏହା ଯୋଗୁ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରର ୮୦% ଜଳସେଚିତ ହୋଇଥାଏ। କୃଷିର ପାକିସ୍ତାନ ଜିଡ଼ିପିରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଯୋଗଦାନ ରହିଛି। ପ୍ରାୟ ୧୧ ନିୟୁତ ପାକିସ୍ତାନୀ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଗୁରୁତର ଖାଦ୍ୟ ଅସୁରକ୍ଷାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଚେନାବର ଜଳ ପ୍ରବାହ ସମସ୍ୟା ଏହି ସଙ୍କଟକୁ ଆହୁରି ଗୁରୁତର କରିପାରେ।
ସେହିପରି ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ଭାରତ ୫୪ ଟି ନଦୀ ଅଂଶୀଦାର କରନ୍ତି। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଗଙ୍ଗା ଜଳ ବଣ୍ଟନ ଚୁକ୍ତିନାମା ଚଳିତ ବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବରରେ ଶେଷ ହେଉଛି, ଯାହା ଫରକ୍କା ବ୍ୟାରେଜରେ ଶୁଖିଲା ଋତୁରେ ଜଳ ବଣ୍ଟନ କରିଥାଏ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତିରେ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯିବ ନାହିଁ
ଭାରତ ସୂଚାଇ ଦେଇଛି, ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତିରେ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯିବ ନାହିଁ। ଭାରତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସର୍ତ୍ତାବଳୀରେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଢାକାର ନୂତନ ବାଂଲାଦେଶ ନ୍ୟାସନାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ସରକାର ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସମ୍ପର୍କର ସମଗ୍ର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ଆଲୋଚନାର ଫଳାଫଳ ସହିତ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ବ୍ୟତୀତ, ନେପାଳ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ନେପାଳ ନଦୀର ଉପର ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି। ଏହାର ୪୦,୦୦୦ ମେଗାୱାଟ ଅବ୍ୟବହୃତ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କ୍ଷମତା ଅଛି। ନେପାଳର ଭାରତ ସହିତ କୋସୀ, ଗଣ୍ଡକ ଏବଂ ମହାକାଳୀ ଚୁକ୍ତି ଭଳି ଅନେକ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଅଛି। ନେପାଳର ସମାଲୋଚକମାନେ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଏସବୁ ହିମାଳୟ ଜଳସମ୍ପଦରୁ ଭାରତର ଲାଭକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବାବେଳେ କାଠମାଣ୍ଡୁର ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ଲାଭ ପାଇବାର କ୍ଷମତାକୁ ସୀମିତ କରୁଥିବା ସେମାନେ ସମାଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ନେପାଳୀ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ ଚୀନ୍ ନିବେଶ ସମ୍ପ୍ରତି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଜଟିଳ କରିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ଚୀନ୍, ଆଞ୍ଚଳିକ ଦୃଶ୍ୟପଟକୁ ଜଟିଳ କରିଦେଇଛି। ଦକ୍ଷିଣ ତିବ୍ଦତରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ଉପରେ ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି, ଯାହା ନେପାଳ, ବାଂଲାଦେଶ, ସମଗ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀବନ୍ଧ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀବନ୍ଧକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏହି ୧୬୮ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ପ୍ରକଳ୍ପ ୨୦୩୩ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଭାରତ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଏକ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ୭୭ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଛି, ଯାହା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏସବୁ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ଚୀନ୍, ନେପାଳ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ସମସ୍ୟା ନିସନ୍ଦେହରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ
