ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ କରାଯାଉଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ସୟଦ ଅଲି ହୋସେନି ଖେମିନିଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଭୟଙ୍କର ରହିଛି। ପୂର୍ବତନ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଇରାନ ଉପରେ ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ନୀରବତାକୁ କଡ଼ା ସମାଲୋଚନା କରି କହିଛନ୍ତି, ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଏକପାଖିଆ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଉପରେ ସରକାରଙ୍କ ନୀରବତା ନୀତିରୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ସହିତ ସମାନ।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ନୀରବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି
ଏନେଇ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଶାସକ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ହତ୍ୟା ଆଜିର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବଡ଼ ଫାଟକୁ ଉଜାଗର କରୁଛି। ଏହି ଘଟଣାରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ନୀରବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମୋଦୀଙ୍କ ଇସ୍ରାଏଲ ଗସ୍ତ ପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣର ସମୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ସୋନିଆ କହିଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟ ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ଖେମିନିଙ୍କ ହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୮ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇସ୍ରାଏଲ ଗସ୍ତରୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ। ସେ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସରକାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମର୍ଥନ ଦୋହରାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗାଜା ସଂଘର୍ଷରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ମୃତକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଆକ୍ରୋଶ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଭାରତର ବ୍ରିକ୍ସ ଅଂଶୀଦାର, ରୁଷ ଓ ଚୀନ୍ ଦୂରତା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତର ବ୍ରିକ୍ସ ଅଂଶୀଦାର, ରୁଷ ଓ ଚୀନ୍ ଦୂରତା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସମର୍ଥନ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ବିଚଳିତକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛି। ଏହି ଘଟଣାର ପରିଣାମ ଭୂରାଜନୀତିଠାରୁ ବହୁ ଦୂର ବ୍ୟାପିଥିବା ମନେ ହେଉଛି। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ପ୍ରଭାବ ସମଗ୍ର ମହାଦେଶରେ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ନୀରବ ସମର୍ଥନକୁ ସୂଚାଇଛି।
ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମର ନୀତିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ କହିଛନ୍ତି, ଭାରତ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମର ଆତ୍ମାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଏହି ସଭ୍ୟତାଗତ ନୀତି କେବଳ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କୂଟନୀତିର ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ନ୍ୟାୟ, ସଂଯମ ଏବଂ ଆଲୋଚନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା! ଏହା ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଶାନ୍ତି, ଅହିଂସା ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ କହିବାର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ମିତ ବୋଲି ସୋନିଆ କହିଛନ୍ତି।
ଆମର ନିରପେକ୍ଷତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ବାଭାବିକ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବିଦେଶୀ ନେତାଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି ହତ୍ୟା କରାଯିବା ପରେ, ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନର କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ କରାନଯାଏ। ତେବେ ଆମର ନିରପେକ୍ଷତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ବାଭାବିକ। ଏହା ଆମର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ଦିଗ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବିଷୟରେ ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନୀରବତାକୁ ସମାଲୋଚନା କରି ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ କହିଛନ୍ତି, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୀରବତା ନିରପେକ୍ଷ ନୁହେଁ। ଏହି ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଯୁଦ୍ଧର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଘୋଷଣା ବିନା ଏବଂ ଚାଲିଥିବା କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଛି। ଜାତିସଂଘ ଚାର୍ଟରର ଧାରା ୨(୪) କୌଣସି ରାଜ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ବିରୋଧରେ ଧମକ କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗକୁ ନିଷେଧ କରେ। ଜଣେ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପରୀତ। ଯଦି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ନୀତିଗତ ଆପତ୍ତି ବିନା ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତେବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୀତିର କ୍ଷୟ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇଯାଇଥାଏ।
ସୋନିଆ କହିଛନ୍ତି, ଇରାନ ମାଟିରେ ବୋମା ବିସ୍ଫୋରଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ହତ୍ୟାକୁ କଂଗ୍ରେସ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିନ୍ଦା କରିଛି, ଏହାକୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମ ସହିତ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ବୃଦ୍ଧି ବୋଲି କହିଛି। ଆମେ ଇରାନବାସୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପ୍ରତି ନିଜର ଗଭୀର ସମବେଦନା ପ୍ରକାଶ କରିଛୁ, ଏବଂ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିଛୁ ଯେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି ବିବାଦର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୫୧ ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱର ସମାନତା, ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନକରିବା ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଐତିହାସିକ ଭାବରେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ପରିଚୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ହୋଇଆସିଛି। ତେଣୁ, ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ନୀରବତା ଆମର ବର୍ଣ୍ଣିତ ନୀତିର ବିପରୀତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୧ରେ, ସରକାରୀ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ ସମୟରେ, ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ସଭ୍ୟତାର ଆରମ୍ଭରୁ ଏବଂ ଆଜିର ଇରାନ ସହିତ ଭାରତର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ସେହି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଆମ ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ନ ହୋଇପାରି ନଥିବା ମନେହେଉଛି।
ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ଭାରତୀୟ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ କାମ କରନ୍ତି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଙ୍କଟରେ – ଉପସାଗରୀୟ ଯୁଦ୍ଧରୁ ୟେମେନ, ଇରାକ ଏବଂ ସିରିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରକ୍ସି ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ବାସନୀୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ନୀରବତା ସିଧାସଳଖ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ନୈତିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଭାରତକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ଜଣାଇବାକୁ ପଡିବ।
ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ
