ମନୋବିଜ୍ଞାନ କଥା…ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଳମ୍ଵରେ ଆସନ୍ତ, ଜାଣନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବ କିଭଳି ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ୦୪।୦୭;  “ବାସ୍ ୫ ମିନିଟରେ ମୁଁ ପହଞ୍ଚିବି…” ଯଦି ଏହା ଆପଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଡାଏଲଗ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ରୁହନ୍ତୁ । ଆପଣ ଏକା ନୁହଁନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ କେହି ନା କେହି ଅଛନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମିଟିଂ, ପାର୍ଟି, ଅଫିସ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କିମ୍ବା ପରିବାର ଫଙ୍କସନ୍ରେ ବିଳମ୍ବରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅଳସୁଆ, ଦାୟିତ୍ୱହୀନ କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧି ନଥିବା ଭାବନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କ’ଣ ସତରେ ସବୁବେଳେ ବିଳମ୍ବରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଏପରି ? ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ ଯେ ଲଗାତାର ବିଳମ୍ବରେ ପହଞ୍ଚିବା ସର୍ବଦା ଏକ ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନର ଅଭାବର ଲକ୍ଷଣ ନୁହେଁ। ଏହା ପଛରେ ବିଭିନ୍ନ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ, ଆଚରଣଗତ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରଣ ଥାଇପାରେ। ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ କେବଳ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପରିଭାଷିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଆସନ୍ତୁ ଏହା ବିଷୟରେ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ କୁହେ ତାହା ଜାଣିବା।

କିଛି ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟକୁ ନିରନ୍ତର କମ୍ ଆଙ୍କନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରନ୍ତି ଯେ ଗାଧୋଇବା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା, ଜଳଖିଆ ଖାଇବା ଏବଂ ଘରୁ ବାହାରିବା ପାଇଁ କେବଳ ୨୦ ମିନିଟ୍ ସମୟ ଲାଗିବ, ଯେତେବେଳେ ବାସ୍ତବରେ ଏହା ୪୦-୪୫ ମିନିଟ୍ ସମୟ ନେଇଥାଏ। ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଏହାକୁ “ପ୍ଲାନିଂ ଫଲାସି” କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟର ଆକଳନ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଥାଆନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ବିଳମ୍ବରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ଏପରିକି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ।

ଶେଷ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ

କିଛି ଲୋକ ବହୁତ କମ୍ ସମୟ ବାକି ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଚୁର ସମୟ ଅଛି ଏବଂ ଆରାମରେ ରୁହନ୍ତି। ହେଲେ ଯେତେବେଳେ ଯିବାର ସମୟ ଆସେ, ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସମୟ ଚାପରେ କାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାୟ ସବୁଠାରେ ବିଳମ୍ବରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ବହୁକାର୍ଯ୍ୟ ଏକାଠି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା

ଆପଣ କେବେ ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି ଯେଉଁମାନେ ଘରୁ ବାହାରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ପୋଷାକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ଫୋନ୍ କଲ୍ କରନ୍ତି, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଚେକ୍ କରନ୍ତି ଏବଂ ପାଣି ବୋତଲ ମଧ୍ୟ ଭରନ୍ତି – ଏସବୁ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଆହୁରି ପ୍ରଚୁର ସମୟ ବାକି ଅଛି? ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ନିଜକୁ ଦକ୍ଷ ମଲ୍ଟିଟାସ୍କର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପାଇଂ ଶେଷରେ କରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ। ସେମାନେ ନିଜେ ପ୍ରାୟତଃ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ସମୟ କିପରି ଚାଲିଗଲା।

ଚାପ ଏବଂ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ କାରଣ

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ ହେବା କେତେକ ସମୟରେ ମାନସିକ ଚାପରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। କିଛି ଲୋକ ଘରୁ ବାହାରିବା ପୂର୍ବରୁ ବାରମ୍ବାର ତାଲା, ଗ୍ୟାସ ଚୁଲା, ସେମାନଙ୍କର ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍, ୱାଲେଟ୍ କିମ୍ବା ଚାବି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି। ଏହି ଭୟରେ ଯେ ସେମାନେ କିଛି ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି କି। ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବରଂ, ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା ସେମାନଙ୍କୁ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବାହାରିବାରୁ ବାଧା ଦିଏ।

କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଗତି କରେ

ସମସ୍ତେ ସମାନ ଭାବରେ ସମୟକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। କିଛି ଲୋକ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ସମୟ ଅଛି। ଯେତେବେଳେ ବାସ୍ତବରେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ବିଳମ୍ବରେ ଦୌଡୁଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏକ ଆରାମଦାୟକ ଗତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର କାମ କରନ୍ତି।

ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ କି?

ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସ ସହିତ, ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ସମୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ଶିଖିପାରିବେ। ପ୍ରକୃତ ଆବଶ୍ୟକତା ଅପେକ୍ଷା ୧୫ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟ ସେଟ୍ କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ରାତିରେ ଆପଣଙ୍କ ପୋଷାକ, ଚାବି ଏବଂ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଜିନିଷପତ୍ର ସଜାଡ଼ି ରଖନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଫୋନରେ ଆଲାର୍ମ ଏବଂ ରିମାଇଣ୍ଡର ସେଟ୍ କରନ୍ତୁ। ଟ୍ରାଫିକ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ଦିଅନ୍ତୁ। “କେବଳ ଆଉ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ୍” ଭାବିବାର ଅଭ୍ୟାସ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଧୀରେ ଧୀରେ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆପଣଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇପାରେ।

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ମାନଦଣ୍ଡରେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ

ଏହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ କେବଳ ସେମାନେ ସମୟସୀମାରେ ପହଞ୍ଚେ କି ନାହିଁ ତାହା ଦ୍ୱାରା ବିଚାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ମାନବ ଆଚରଣ ଲାଳନପାଳନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଚାପ, ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା, ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଯଦି ଜଣେ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ସର୍ବଦା ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଅଳସୁଆ କିମ୍ବା ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବୋଲି ବିଚାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ଥାଇପାରେ କି ନାହିଁ ତାହା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।

ଗବେଷଣା କ’ଣ କହେ?

ଏହି ବିଷୟରେ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି। ୧୯୭୯ ମସିହାରେ, ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଗବେଷଣାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟକୁ ଭୁଲ ହିସାବ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ କାମ ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ଅଧିକ ସମୟ ନେଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରାୟତଃ ବିଳମ୍ବରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି – ଏକ ଘଟଣା ଯାହା “ପ୍ଲାନିଂ ଫଲାସି” ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।

ସୌଜନ୍ୟ Prameya News7