Environmental: ପରିବେଶ ଆନ୍ଦୋଳନ, ନର୍ମଦା ବଚାଓ

ନର୍ମଦା ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନ। ଏହା ନର୍ମଦା ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ବୃହତ୍ ଡ୍ୟାମ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିରୋଧରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଦିବାସୀ, ଚାଷୀ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଧିକାର, ଜୀବିକା ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉଠାଯାଇଥିଲା। ବିକାଶ ନାମରେ ହେଉଥିବା ବିସ୍ଥାପନ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଧ୍ବଂସ ବିରୋଧରେ ଏହା ଏକ ସଶକ୍ତ ପ୍ରତିବାଦ ଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ କେବଳ ଏକ ବିରୋଧ ନୁହେଁ ବରଂ ସମାନତା, ନ୍ୟାୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଏକ ସଚେତନତାର ସ୍ୱର ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗୁଜରାଟ ସରକାର ୧୯୮୦ ଦଶକ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ଉପରେ ସର୍ଦାର ସରୋବର ଡ୍ୟାମ୍‌ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଜଳସଞ୍ଚୟ, କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ ହେବାର ଥିଲା। ମାତ୍ର ଏହି ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ ଦ୍ବାରା ଅନେକ ଗାଁ ଜଳମଗ୍ନ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥିଲା, ଯାହାଫଳରେ ଜନଜୀବନ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତା।