Judgement: ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବୈଧତା ପ୍ରସଂଗନେଇ ଦାୟର ମାମଲା ଖାରଜ

ହାଇକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି ବେଳେ ଏହି ଜନସ୍ବାର୍ଥ ଆବେଦନକୁ ବିରୋଧ କରି ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ପୀତାମ୍ବର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ମାମଲା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ। କୌଣସି ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ। କେନ୍ଦ୍ରରେ ଉପପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବି ରହିବା କୌଣସି ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରସଂଗ ନୁହେଁ। ଏହା କିଛି ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କେ.ଏମ.ଶର୍ମା ବନାମ ଶ୍ରୀ ଦେବୀଲାଲ ମାମଲାର ରାୟ ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଡକ୍ଟର ଶେଖର ଏସ ଆୟର ମାମଲା ରାୟ ସହିତ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟର ନଜିର ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଅବାଞ୍ଛିତ ଜନସ୍ବାର୍ଥ ମାମଲା କୌଣସି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କାରଣ ନ ଥାଇ ଦାୟର କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଖାରଜ କରାଯାଉ ବୋଲି ଆଡଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ ଦୃଢ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ମାମଲାର ବିବରଣୀରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ”ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ” ପଦବି ପ୍ରସଂଗରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ (ଚିଫ ମିନିଷ୍ଟର ଆଣ୍ଡ କାଉନସିଲ ଅଫ ମିନିଷ୍ଟରସ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୬୩ ଓ ୧୬୪ ସ୍ବୀକୃତି ଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭଳି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦ ପ୍ରସଂଗରେ ସାମ୍ବିଧାନରେ କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଏହି ଆବେଦନ ଦାୟର ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବିିଭିନ୍ନ ସୁବିଧା ଓ ପ୍ରୋଟୋକଲ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ସମ୍ବିଧାନ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦକୁ ସ୍ବୀକୃତି ଦେଉ ନଥିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁଇ ଜଣ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ବର୍ଣ୍ଣନାତ୍ମକ ପଦବି ‘ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ’ କୌଣସି ପୃଥକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦ ବା ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବ ପଦ ନୁହେଁ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉ ବୋଲି ଆବେଦନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା।

ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବିଟି ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର ଜଣେ ଅନୁରୂପ ଓ ଏହା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କୌଣସି କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣାଣି ବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।