ପୃଥିବୀର ସୁସ୍ଥତା ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଜୈବ ବିବିଧତା, ବନ, ଜଳସମ୍ପଦ ଏବଂ ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ନ ରଖିଲେ ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ସ୍ଥାୟୀ ଉନ୍ନତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସାକାର କରିବା ଦିଗରେ ଭାରତର ‘ଅଶୋକା ଟ୍ରଷ୍ଟ ଫର୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନ୍ ଇକୋଲୋଜି ଆଣ୍ଡ୍ ଦ ଏନଭାଇରନ୍ମେଣ୍ଟ’ (ଏଟିଆର୍ଇଇ) ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଗବେଷଣା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା, ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଜନସହଭାଗିତାର ସମନ୍ୱୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସଂସ୍ଥା ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
‘ଏଟିଆର୍ଇଇ’ ହେଉଛି ଭାରତର ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା। ଏହା ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଅବସ୍ଥିତ। ‘ଏଟିଆର୍ଇଇ’ର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜୈବ ବିବିଧତାର ସଂରକ୍ଷଣ, ବନ ଓ ଜଳସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଗବେଷଣା, ପରିବେଶ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଚେତନତାର ପ୍ରସାର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ଓ ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷାକରିବା। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ସଂସ୍ଥାଟି ବିଭିନ୍ନ ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିଚାଳନା କରୁଛି।
ଏଟିଆର୍ଇଇ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହା ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, କୃଷି ପରିବେଶ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପରିବେଶ ନୀତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନେକ ପ୍ରକଳ୍ପ ସଫଳତାର ସହ ପରିଚାଳନା କରୁଛି। ସଂସ୍ଥାର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଆଧୁନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି। କେବଳ ଗବେଷଣାରେ ସୀମିତ ନ ରହି ‘ଏଟିଆର୍ଇଇ’
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପରିବେଶ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଜୀବିକାର ସ୍ଥାୟିତ୍ବ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହା ସହିତ ସଂସ୍ଥାଟି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ନିଭାଉଛି। ଏହି ସଂସ୍ଥା ଗବେଷକ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ ପରିବେଶପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, କର୍ମଶାଳା ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ନୂତନ ପିଢ଼ିର ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଗବେଷକ ଓ ପରିବେଶ
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ‘ଏଟିଆର୍ଇଇ’ର ଗବେଷଣା, ପରାମର୍ଶ ଓ ନୀତିଗତ ସହଯୋଗ ସରକାର, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ସମାଜକୁ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦିଶା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ଏହା ଭାରତର ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶକୁ ଆଗେଇ ନେବାରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଛି।
‘ଏଟିଆର୍ଇଇ’ ପ୍ରକୃତି, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ସେତୁ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହାର ଗବେଷଣା, ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ସମୁଦାୟଭିତ୍ତିକ
ପଦକ୍ଷେପ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ସଶକ୍ତ କରିଛି। ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏକ ସବୁଜ, ସୁସ୍ଥ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ପୃଥିବୀ ଗଢ଼ି ତୋଳିବାରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅବଦାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।
ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ