Black vultures: ପାକିସ୍ତାନରୁ ଭାରତ ଆସୁଛନ୍ତି କଳା ଶାଗୁଣା

ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ତିକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସୁରକ୍ଷାକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସହଯୋଗ କାରଣରୁ ଏକ ମାଈ ସିନେରେଉସ୍ ପ୍ରଜାତି ଶାଗୁଣାର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସଜାପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପାରାସୁଲିଆ ଗ୍ରାମରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଶାଗୁଣାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଦେଖିଲା ପରେ ସେଠାକାର ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗକୁ ଖବର ଦେଇଥିଲେ। ଖବର ପାଇ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗର ପଦାଧିକାରୀଙ୍କ ସମେତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶସ୍ଥିତ ବନ ବିହାର ଶାଗୁଣା ପ୍ରଜନନ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେହି ଆହତ ଶାଗୁଣାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଶାଗୁଣା ଗୋଡ଼ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ରେଡିଓ କୋଲାର ଲାଗିଥିବାର ଦେଖିଥିଲେ। ଶାଗୁଣା ଗୋଡ଼ରେ ଲାଗିଥିବା ରେଡିଓ କୋଲାର ପାକିସ୍ତାନସ୍ଥିତ ଚଙ୍ଗା ମଙ୍ଗା ଶାଗୁଣା ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରର ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା। ଏହାପରେ ଯଥାଶୀଘ୍ର ପାକିସ୍ତାନର ଚଙ୍ଗା ମଙ୍ଗା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଜଣାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ରେଡିଓ କୋଲାର ସୂତ୍ରରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହି ଶାଗୁଣାଟି ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ପାର ହୋଇ ଭାରତୀୟ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ପ୍ରବଳ ଝଡ଼ ତୋଫାନ ସହିତ କୁଆପଥର ବୃଷ୍ଟି କାରଣରୁ ଆହତ ହୋଇଥିଲା। ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବୃହତ୍ ଶାଗୁଣା ମଧ୍ୟରୁ ସିନେରେଉସ୍ ପ୍ରଜାତି ଶାଗୁଣା ଅନ୍ୟତମ।

ଏହି ଶାଗୁଣାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ କରାଯିବା ପରେ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରା ଯାଇଥିଲା। ଟ୍ରାକିଙ୍ଗ୍‌ରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଶାଗୁଣାଟି ରାଜସ୍ଥାନ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୀମା ପାର ହୋଇ ପାକିସ୍ତାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଶାଗୁଣାଟି ଅଚାନକ ଟ୍ରାକିଙ୍ଗ୍‌ରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ପରଦିନ ପାକିସ୍ତାନର ଖାନୱାଲ୍‌ ଜିଲ୍ଲାର ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଶାଗୁଣାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଗଲା।ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଭାରତ, ପାକିସ୍ତାନ, ନେପାଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆରେ ଶାଗୁଣାମାନଙ୍କର ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଶାଗୁଣାଙ୍କ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ‘ବିଶ୍ବବ୍ୟାପୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପାଣ୍ଠି’ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଫ୍‌) ପକ୍ଷରୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ଏଥିପାଇଁ ଶାଗୁଣାଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଶାଗୁଣାଙ୍କ ଦେହରେ ଟେଲିମେଟ୍ରି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ ରେଡିଓ କୋଲାର ସଂଯୋଗ କରାଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ଆକାଶ ମାର୍ଗ ପରିକ୍ରମା, ଶୀତକାଳୀନ ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ବିପଦକୁ ଚିହ୍ନିବା ତଥା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗତିବିଧିକୁ ଟ୍ରାକିଙ୍ଗ୍‌ କରିବାକୁ ‘ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଫ୍‌’ ଓ ମୁମ୍ବାଇସ୍ଥିତ ‘ବମ୍ବେ ନାଚୁରାଲ ହିଷ୍ଟ୍ରି ସୋସାଇଟି’ ପକ୍ଷରୁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି।

ପ୍ରକୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଙ୍ଘ (ଆଇ.ୟୁ.ସି.ଏନ.) ବିପଦପ୍ରବଣ ରେଡ୍ ଲିଷ୍ଟରେ ସିନେରେଉସ୍ ଶାଗୁଣା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ବାର୍ଡ ଲାଇଫ୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଦ୍ୱାରା ୨୦୨୧ରେ ହୋଇଥିବା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ଏକ ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ଖୁସିର ଖବର ହେଉଛି, ୨୦୨୫ ଫେବ୍ରୁଆରି ୧୭ରୁ ୧୯ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଶାଗୁଣାଙ୍କ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ୧୨,୯୮୧ ଶାଗୁଣା ଥିବା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଗତ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟାରେ ୧୯% ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ବିଶିଷ୍ଟ ଭାରତୀୟ ଶାଗୁଣା ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରାଣୀବିଜ୍ଞାନୀ ବିଭୁପ୍ରକାଶ କହିଛନ୍ତି, ‘ସିନେରେଉସ୍ ବା କଳା ପ୍ରଜାତିର ଶାଗୁଣା ମୁଖ୍ୟତଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଥଣ୍ଡା ଅଞ୍ଚଳରେ ‌ବାସ କରୁଥିବାପକ୍ଷୀ। ଏହା ଉତ୍ତର ପାକିସ୍ତାନ, ବଲୁଚିସ୍ତାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟଏସିଆରୁ ଭାରତକୁ ଆସିଥାଏ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ସିନେରେଉସ୍ ପ୍ରଜାତିର ଶାଗୁଣା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶକୁ ଶୀତ ଋତୁରେ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ଏଠାରେ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରି ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ପ୍ରାୟତଃ ଏଠାରୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।”

ସୌଜନ୍ୟ ସମ୍ବାଦ